..:: Szkoła Podoficerska Wojsk Lądowych w Toruniu :: SZKOŁA PODOFCERSKA WOJSK LĄDOWYCH W TORUNIU ::..

Szkoła Podoficerska Wojsk Lądowych w Toruniu, Urząd Gminy Gruta (pow. Grudziądz), Starostwo Powiatowe w Grudziądzu, Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia w Toruniu oraz Stowarzyszenie Miłośników Artylerii i Militariów w Toruniu (GRH 63) zorganizowali 5 września inscenizację historyczną „63 Toruński Pułk Piechoty w bitwie pod Mełnem”.

Inscenizację, wpisującą się w obchody 71. rocznicy wybuchu II wojny światowej, poprzedziła uroczystość patriotyczno-religijna na cmentarzu wojennym w Mełnie prowadzona przez chorążego Tomasza Stawskiego (SPWL) z udziałem kompanii honorowej z Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia w Toruniu oraz pododdziału złożonego ze słuchaczy klasy mundurowej VI Liceum Ogólnokształcącego w Torunia.

Na miejsce inscenizacji wybrano miejscowość Annowo, gdzie cały dzień 3 września 1939 roku 63 Toruński Pułk Piechoty, zwany Dziećmi Torunia, 4 Dywizji Piechoty Grupy „Wschód” Armii „Pomorze” toczył ciężkie walki z oddziałami XXI Korpusu Niemieckiego. Mimo oskrzydlenia i dużych strat w sprzęcie i ludziach, po wyparciu polskich oddziałów z Niewałdu nie dał się zepchnąć z zajmowanych pozycji. Kiedy jednak wyczerpany po kilkunastu kontratakach i ciężkich bombardowaniach 14 Pułk Piechoty rozpoczął odwrót spod Mełna, obawiający się okrążenia dowódca 4 DP pułkownik Niezabitowski wycofał ciągle utrzymujący swoje pozycje pułk toruński na rubież Okonin – Boguszewo.

Zgromadzeni na inscenizacji widzowie mieli niepowtarzalną okazję obserwować działanie pododdziałów wojskowych według przedwojennych instrukcji i regulaminów. Walka wspierana pirotechniką i strzelającymi egzemplarzami broni stanowiła żywą lekcję historii pozwalającą choć na chwilę przenieść się w czasie i zrozumieć realia pola bitwy września 1939 roku.

W przedsięwzięciu udział wzięły grupy rekonstrukcji historycznej reprezentujące polskie i niemieckie formacje wojskowe, w tym między innymi: Grupa Rekonstrukcji Historycznej 63 Toruńskiego Pułku Piechoty, Grupa Rekonstrukcji Historycznej 58 Pułku Piechoty z Dzierżoniowa, Grupa Rekonstrukcji Historycznej 11 Dywizjonu Artylerii Konnej z Bydgoszczy, Harcerska Grupa Rekonstrukcji Historycznej Obrony Narodowej z Kartuz, Fundacja Polskiej Broni Pancernej Roberta Tirczakowskiego z Torunia, Grupa Rekonstrukcji Historycznej „Wiking” z Torunia, Grupa Rekonstrukcji Historycznej „Nordland” z Bydgoszczy, Teatr Inscenizacji Historycznej przy Muzeum Wału Pomorskiego z Wałcza oraz Grupa Rekonstrukcji Historycznej – transporter opancerzony KF 13 Adler. Rekonstruktorzy dysponowali bronią wykorzystywaną w kampanii wrześniowej 1939 roku, w tym: niemieckim transporterem opancerzonym KF 13 Adler, polskim samochodem pancernym wz. 34, polskimi 81 mm moździerzami wz. 31 (2 szt.), niemieckim motocyklem rozpoznawczym, niemieckim 81 mm moździerzem wz. 34, polskim granatnikiem wz. 36, 7,92 mm karabinami wz. 98 Mauser, 7,92 mm ciężkim karabinem maszynowym wz. 1910/28 „Maxim”, niemieckimi miotaczami ognia (2 szt.) oraz niemieckim działkiem przeciwpancernym pak 37. Nie zabrakło również kawalerzystów z pułkowego zwiadu konnego. Szef toruńskich rekonstruktorów młodszy chorąży sztabowy Piotr Klepacki zapewnił, że w przyszłym roku na polach Annowa pojawią się niemieckie czołgi z dywizji Heinza Guderiana oraz polskie czołgi rozpoznawcze.
Niecodziennym wydarzeniem był udział w inscenizacji syna żołnierza toruńskiego pułku Jacka Żywiczyńskiego. Pan Jacek, który przybył specjalnie na tę okazję z Francji, wystąpił w szeregach grupy rekonstrukcji historycznej odtwarzającej działania 63 Toruńskiego Pułku Piechoty. W ten sposób oddał hołd ojcu, który w tym samym miejscu przed 71 laty w obronie Ojczyzny stanął do walki z hitlerowskim najeźdźcą.

Według informacji podawanych w różnych źródłach, niedzielna inscenizacja zgromadziła kilka tysięcy widzów. Wsparcia organizacyjnego udzieliła Lokalna Grupa Działania „Wieczno” oraz Gminna Biblioteka Publiczna w Grucie.

Toruńskim obchodom zakończenia II wojny światowej towarzyszyło przekazanie Szkole Podoficerskiej Wojsk Lądowych im. gen. bryg. Romana Odzierzyńskiego w Toruniu i Grupie Rekonstrukcji Historycznej 63 Toruńskiego Pułku Piechoty Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari nadanego pośmiertnie śp. kapitanowi Józefowi Tełowskiemu.

W towarzystwie władz województwa, miasta i garnizonu odznaczenie przekazała pani Mirosława Tełowska, synowa kapitana Tełowskiego.

To niezwykłe odznaczenie jest darem pani Bożeny Tełowskiej, synowej kapitana Józefa Tełowskiego, oficera mobilizacyjnego 63 Toruńskiego Pułku Piechoty, zamieszkałej na stałe w Australii. Na Rynku w Toruniu w imieniu rodziny Tełowskich Krzyż przekazania pani Mirosława Tełowska, która specjalnie na tę okazję przybyła z Coventry w Anglii. Przy dźwiękach salutu moździerzowego odznaczenie odebrali komendant Szkoły Podoficerskiej starszy chorąży sztabowy Roman Piórkowski oraz dowódca grupy Rekonstrukcji Historycznej 63 Toruńskiego Pułku Piechoty młodszy chorąży sztabowy Piotr Klepacki.
Przekazanie Krzyża poprzedził pokaz działania plutonu moździerzy z Grupy Rekonstrukcji Historycznej 63 pp.

63 Toruński Pułk Piechoty, nazywany w okresie dwudziestolecia międzywojennego przez mieszkańców grodu Kopernika Dziećmi Torunia, w historii toruńskiej podoficerki zajmuje szczególne miejsce. Toruńska Szkoła Podoficerska mieści się bowiem w koszarach, gdzie w latach 1920-1939 stacjonował 63 pp. Toruńscy podoficerowie wraz z Grupą Rekonstrukcji Historycznej odtwarzają walki, jakie stoczył pułk z hitlerowskim najeźdźcą, organizują żywe lekcje historii, wystawy oraz spotykają się z rodzinami żołnierzy 63 pp rozsianymi po całym świecie (Anglia, Niemcy, Australia, Francja).

Równie ciekawe jak dokonania 63 Pułku są wojenne losy śp. kapitana Józefa Tełowskiego. Kapitan Tełowski walczył z Niemcami pod Grudziądzem, Bzurą i w Lesie Młocińskim (obecnie przedmieścia Warszawy), gdzie zginął 22 września 1939 roku, przebijając się do walczącej jeszcze Warszawy. Za swoje męstwo we wrześniu 1939 roku i bezgraniczne oddanie ojczyźnie został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari V klasy.
Przekazanie Krzyża mogło dojść do skutku dzięki pomocy Konsulatu Generalnego w Sydney, a w szczególności Konsula Generalnego RP w Sydney pana Daniela Gromanna. Szczególne podziękowania za pomoc w przygotowaniu uroczystości należą się również dowódcy Garnizonu Toruń, komendantowi CSAiU pułkownikowi Aureliuszowi Chyleńskiemu.

Fot.: kpt. Marek Serocki